Dzielnica Czterech Wyznań (Świątyń) we Wrocławiu

W samym środku Wrocławia, między ul. św. Antoniego, Kazimierza Wielkiego, Włodkowica i św. Mikołaja, cztery świątynie stoją tak blisko siebie, że dźwięk ich dzwonów miesza się z szumem ulicy. Katolicki kościół św. Antoniego, ewangelicki kościół Opatrzności Bożej, prawosławny sobór Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy i Synagoga Pod Białym Bocianem tworzą Dzielnicę Czterech Wyznań. Według miejskiej opowieści wszystko zaczęło się od wybitej szyby i... rozmowy sąsiadów. Dziś to dojrzały projekt współpracy i wspólnych działań, formalnie wspierany przez powołaną w 2005 r. fundację.

Dzielnicy Czterech Wyznań – lokalizacja i obiekty sakralne

W poszukiwaniu Dzielnicy Czterech Świątyń, jednego z najbardziej urokliwych i wyjątkowych miejsc we Wrocławiu, należy wybrać się na rynek, a następnie zmierzać w stronę ulic Kazimierza Wielkiego i Krupniczą. Właśnie tam, obok fosy miejskiej znajdują się cztery świątynie różnych wyznań, od których Dzielnica Czterech Świątyń wzięła swoją oryginalną nazwę.

Synagoga Pod Białym Bocianem

Neoklasycystyczna bryła projektu Carla Ferdinanda Langhansa – syna twórcy berlińskiej Bramy Brandenburskiej – wygląda dziś niezwykle elegancko.

Po wojnie synagoga przechodziła dramatyczne koleje losu, w latach 60. została zamknięta decyzją władz, a później niszczała. Jej powrót do życia to zasługa wielu rąk i instytucji: lokalnej gminy żydowskiej, a także inicjatyw takich jak Fundacja Bente Kahan, której celem była m.in. renowacja budynku i przywrócenie mu funkcji kulturalnych i edukacyjnych. Dziś to znów miejsce modlitwy – i jedna z najciekawszych scen muzyki żydowskiej w Polsce.

Kościół ewangelicko-augsburski Opatrzności Bożej

„Dworski” – tak mówiono o nim w XIX wieku ze względu na sąsiedztwo pruskiej rezydencji. Wnętrze zbudowane na planie owalu, z dwiema kondygnacjami empor i amboną nad ołtarzem, do dziś zachwyca klarownością i akustyką – efektem nowatorskiego myślenia protestanckich architektów o przestrzeni nabożeństwa. Świątynię poświęcono w 1750 r., a jej forma stała się ważnym punktem odniesienia dla późniejszych kościołów ewangelickich na Śląsku.

Prawosławny sobór Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy

Z zewnątrz – gotycka świątynia z XV/XVI wieku, niegdyś kościół św. Barbary; wewnątrz – świat ikon, złoconych żyrandoli i zapachu kadzidła. Po ciężkich zniszczeniach wojennych świątynię odbudowano i w XX w. przekazano prawosławnym; dziś jest katedrą diecezji wrocławsko-szczecińskiej. Spotkanie gotyckiej bryły z prawosławną liturgią tworzy wyjątkową lekcję o tym, jak łatwo architektura może zmieniać znaczenie danego miejsca.

Kościół św. Antoniego z Padwy

Barokową fasadę wzniesiono w latach 1685–1692. Historia miejsca to kalejdoskop wrocławskich dziejów: reformaci, elżbietanki, okres opieki salezjanów, aż po współczesność, w której świątynią opiekują się paulini. Od 1998 r. kościół jest wrocławskim sanktuarium Jasnogórskiej Matki Kościoła – tutejszą „małą Jasną Górą”.

Wszystkie obiekty znajdują się w odległości zaledwie 300 metrów. W jednym miejscu spotykają się cztery różne religie, które łączy nie tylko miejsce, gdzie się znalazły, ale i poszanowanie dla odmienności wyznań innych osób.

Dzielnica Czterech Świątyń jest unikalna, nie tylko na skalę krajową, ale nawet europejską. Jest to jedyne miejsce na mapie Starego Kontynentu, w którym spotykają się, współpracują i współistnieją w harmonii cztery religie. Pomiędzy ich wyznawcami nie ma niepokojów, prześladowań czy agresji, a po prostu tolerancja i szacunek dla inności. Każdy powinien czerpać z tego naukę dla własnego zachowania i moralności.

Nazwa dzielnicy została nadana w 1995 roku z inicjatywy duchownych ze wszystkich świątyń: duchownych chrześcijańskich – katolickich, prawosławnych i protestanckich oraz działacza społeczności żydowskiej Jerzego Kichlera. W celu umocnienia współpracy podjętej pomiędzy wyznaniami w 1996 roku powołano Radę Dzielnicy Wzajemnego Szacunku.

Ścieżka Kulturowa Czterech Świątyń

Dzielnica Czterech Wyznań nie jest jednostką administracyjną, a sąsiedztwem – to konkretne relacje ludzi i instytucji. Wspólne projekty edukacyjne, warsztaty, spacery, koncerty – koordynowane przez Fundację Dzielnicy – sprawiają, że współpraca nie kończy się na deklaracjach. To dzięki tej konsekwencji Dzielnica stała się jednym z najlepiej rozpoznawalnych symboli wielokulturowego Wrocławia.

W tle działa też miejski program Ścieżki Kulturowej Czterech Świątyń – uporządkował on wizerunek przestrzeni, pomógł w spójnej opowieści i zachęcił do tego, by traktować cały kwartał jako logiczną trasę zwiedzania.

29 listopada 2012 roku w miejscu, gdzie ulica Kazimierza Wielkiego łączy się z ulicą św. Antoniego, została odsłonięta rzeźba wrocławskiej artystki Ewy Rossano, nazwana Kryształową Planetą. Stała się ona kolejnym symbolem Dzielnicy Czterech Świątyń.

Chwila na relaks w Dzielnicy Czterech Wyznań

W dzielnicy tej znajdują się liczne bary, puby i restauracje, które latem otwierają swoje ogródki i zapraszają turystów i mieszkańców. Jest to jedno z najbardziej magicznych, romantycznych, a zarazem klimatycznych miejsc spotkań we Wrocławiu, które trzeba odwiedzić, będąc tu choćby z krótką wizytą. Mieszkańcy lubią przesiadywać w Dzielnicy Czterech Świątyń i cieszyć się choćby tym, że wyznawcy różnych religii żyją tu w zgodzie.

Tuż obok Dzielnicy Czterech Wyznań znajdziesz Pasaż Pokoyhof — odnowiony kompleks z wewnętrznym dziedzińcem łączącym ul. św. Antoniego z ul. Włodkowica. To zabudowa z początku XX wieku, dziś pełniąca funkcje kulturalno-biznesowe, z lokalami, biurami i wydarzeniami pod gołym niebem. Kilka minut dalej, w podwórzu przy ul. Ruskiej 46c, zlokalizowana jest Galeria Neonów — plenerowa kolekcja odrestaurowanych reklam świetlnych z Wrocławia i innych miast. Wieczorem dziedziniec zamienia się w świetlną scenografię. To również żywe zaplecze kultury z galeriami, klubami i pracowniami mieszczącymi się wokół podwórka.

Wrocławska Dzielnica Czterech Wyznań stanowi dowód na to, że pamięć może być fundamentem wspólnej przyszłości. Estetyka świątyń – od barokowej fasady św. Antoniego, przez biało-złote wnętrze kościoła ewangelickiego, po gotycką przestrzeń przeobrażoną w prawosławny sobór – uczy patrzenia wieloma językami naraz. Dzielnica Czterech Wyznań to kilka klimatycznych, przecinających się ulic, cztery czynne obiekty sakralne i ludzie, którzy ze sobą współpracują.